Çalışma alanı
Depresyon
Depresyon, isteksizliğin karakterinizin bir parçasıymış gibi hissettirmesiyle tanınır. Oysa o bir kişilik özelliği değil, tedavi edilebilir bir durumdur.
Belirtiler nasıl görünür
Depresyon her zaman ağlamakla gelmez. Çoğu kişide asıl belirti yorgunluk, tahammülsüzlük ve "her şey bana fazla geliyor" hissidir. Aşağıdaki değişikliklerden birkaçı iki haftadan uzun süredir devam ediyorsa değerlendirilmeye değer:
- Duygusal: çökkünlük, boşluk hissi, eskiden keyif veren şeylerden zevk alamama, değersizlik ve suçluluk düşünceleri
- Bedensel: uyku düzeninin bozulması (fazla ya da az), iştah ve kilo değişimi, açıklanamayan ağrılar, sürekli yorgunluk
- Bilişsel: odaklanamama, karar verememe, unutkanlık, düşüncelerin yavaşlaması
- Davranışsal: sosyal geri çekilme, işlerin ertelenmesi, ihmal edilen sorumluluklar, günlük rutinin dağılması
Terapide ne yapıyoruz
Depresyonda en güçlü kanıta sahip yaklaşımlardan biri davranışsal aktivasyondur. Mantığı sezgiye ters gelir: iyi hissetmeyi bekleyip sonra harekete geçmek yerine, önce harekete geçip duygunun peşinden gelmesine izin vermek. Depresyon "canım istemiyor" der; davranışsal aktivasyon "canın istemeden de yapabileceğin en küçük şey ne" diye sorar.
Buna bilişsel çalışma eşlik eder: kendinize, dünyaya ve geleceğe dair otomatikleşmiş olumsuz yorumları fark edip kanıtla sınamak. Süreç genellikle şu sırayla ilerler:
- Günlük etkinlik ve ruh hali takibi — neyin neyi tetiklediğini görünür kılmak
- Küçük ve gerçekçi etkinliklerin yeniden programlanması
- Uyku ve rutin düzeninin toparlanması
- Olumsuz düşünce kalıpları üzerinde çalışma
- Nüksü önleme planı — belirtiler geri döndüğünde ne yapılacağı
Depresyonun türleri, tanı ölçütleri ve seyri hakkında ayrıntılı bilgi resmî sitede: iklimakcaglayan.com/p/depresyon.
Depresyona sıklıkla eşlik eden kaygı bozuklukları için Kaygı ve Panik Atak sayfasına, psikolojik dayanıklılık üzerine yazılar için bloga bakabilirsiniz.
Ofise gelmek zor geliyorsa
Depresyonun en somut belirtilerinden biri evden çıkmanın zorlaşmasıdır. Bu durumda ilk seansları online yapmak makul bir başlangıçtır. Enerji toparlandıkça FSM Bulvarı ofisine geçiş yapılabilir; ofise gelmenin kendisi zaten davranışsal aktivasyonun bir parçası hâline gelir.
İlk adım bir cümle yazmak kadar küçük olabilir
Randevu almak şu an fazla geliyorsa WhatsApp'tan yazmanız da yeterli.
Tüm hizmetler Psikolog İklim Itır Akçağlayan tarafından, FSM Bulvarı ofisinde ve online olarak sunulmaktadır.
Sıkça sorulan sorular
Üzgün olmakla depresyon arasındaki fark ne?
Üzüntü bir duygudur; gelir, bir süre kalır, geçer ve genellikle bir sebebi vardır. Depresyon ise bir duygudurum tablosudur: iki haftadan uzun süren çökkünlük veya zevk alamama haline uyku, iştah, enerji, konsantrasyon ve öz değer alanlarındaki değişiklikler eşlik eder. En ayırt edici işaret, eskiden keyif aldığınız şeylerin artık hiçbir şey ifade etmemesidir.
Kendi kendine geçer mi?
Bazı depresif dönemler zamanla hafifler. Ancak beklemenin iki bedeli vardır: geçen süre boyunca hayat daralır, ve tedavi edilmemiş her dönem sonraki dönemin olasılığını artırır. Terapi hem mevcut dönemi kısaltır hem nüksü önlemeyi öğretir.
Terapiye gidecek enerjim yok, nasıl başlayacağım?
Bu, depresyonun en sinsi yanıdır: iyileşmek için gereken enerjiyi tam da elinizden alır. Bu yüzden ilk hedef "kendinizi motive etmek" değildir. Süreç bilerek çok küçük ve somut adımlarla başlar; motivasyonun eylemden sonra geldiği ilkesi üzerine kuruludur. Randevu almak zorsa, önce WhatsApp'tan tek cümle yazmak da bir başlangıçtır.
Antidepresan kullanmalı mıyım?
Bu kararı psikiyatristler verir; psikologlar ilaç yazmaz. Hafif ve orta şiddetli depresyonda psikoterapi tek başına etkili olabilir. Şiddetli tablolarda ilaç ve terapinin birlikte yürütülmesi genellikle daha iyi sonuç verir. Gerekli görülürse psikiyatriste yönlendirme yapılır ve süreç birlikte yürütülür.