Çalışma alanı
Yeme Bozuklukları
Yeme bozuklukları yemekle ilgili değildir. Yemek, kontrol edilemez hissedilen bir hayatta kontrol edilebilen son alan hâline geldiğinde ortaya çıkarlar.
Çalışılan tablolar
Tıkınırcasına yeme
Kontrolü kaybetme hissiyle kısa sürede çok miktarda yeme atakları; ardından yoğun suçluluk ve utanç.
Bulimia nervoza
Tıkınma ataklarının kusma, laksatif veya aşırı egzersiz gibi telafi davranışlarıyla izlenmesi.
Anoreksiya nervoza
Belirgin kısıtlama, kilo alma korkusu ve beden algısında bozulma. Bedensel riskleri nedeniyle hekim takibi gerektirir.
Beden algısı ve ortoreksiya
Sağlıklı beslenme takıntısı, sürekli kalori sayımı, aynada geçen zamanın artması ve sosyal medya karşılaştırmaları.
Döngü nasıl kuruluyor
Yeme bozukluklarının merkezinde, kişinin öz değerini büyük ölçüde kilosu, biçimi ve bunları kontrol edebilme becerisi üzerinden değerlendirmesi vardır. Bu değerlendirme biçimi kurulduğunda döngü kendini besler:
- Katı kurallar konur ("şunu asla yemeyeceğim")
- Kural er ya da geç çiğnenir — çünkü kural sürdürülebilir değildir
- Çiğnenme "her şey mahvoldu" olarak yorumlanır ve tıkınma atağını tetikler
- Utanç ve suçluluk gelir
- Telafi için daha katı kurallar konur — döngü baştan başlar
Terapinin hedefi bu döngüyü yemek üzerinden değil, döngüyü ayakta tutan kurallar ve öz değer mekanizması üzerinden kırmaktır. Kullanılan yöntem bilişsel davranışçı terapinin yeme bozukluklarına uyarlanmış biçimidir; alanda en yüksek kanıt düzeyine sahip yaklaşımdır.
Süreçte neler yapılır
- Yeme örüntüsünün ve tetikleyicilerin izlenmesi
- Düzenli öğün yapısının kademeli olarak yeniden kurulması
- Katı gıda kurallarının ve "yasak yiyecek" listelerinin gevşetilmesi
- Beden algısı ve karşılaştırma davranışları üzerinde çalışma
- Öz değerin yemek ve kilo dışındaki alanlara yeniden yayılması
- Gerekli durumlarda hekim ve diyetisyenle eşgüdüm
Yeme bozukluklarının ayrıntılı anlatımı ve tanı bilgileri resmî sitede: iklimakcaglayan.com/p/yeme-bozukluklari.
Sosyal medya kullanımının sağlıklı beslenme takıntısıyla ilişkisi üzerine yazılmış blog yazısı: Ortoreksiya nervoza ve sosyal medya.
Gizlilik
Yeme bozukluklarında destek almanın önündeki en büyük engel çoğu zaman utançtır. Görüşmelerde paylaşılanlar meslek etiği gereği gizlidir; aileniz veya yakınlarınız dahil hiç kimseyle paylaşılmaz. Ofise randevusuz kabul yapılmaz ve randevular, danışanların bekleme alanında karşılaşmayacağı biçimde aralıklı planlanır.
Konuşmaya hazır olduğunuzda buradayız
İlk görüşmede hiçbir şeyi anlatmak zorunda değilsiniz. Sadece başlamak yeterli.
Tüm hizmetler Psikolog İklim Itır Akçağlayan tarafından, FSM Bulvarı ofisinde ve online olarak sunulmaktadır.
Sıkça sorulan sorular
Diyetisyene mi psikoloğa mı gitmeliyim?
Çoğu durumda ikisi birlikte yürür ama işlevleri farklıdır. Diyetisyen beslenme düzenini yeniden kurar; psikolog o düzeni bozan döngüyle çalışır. Diyet listesine uyamamak bir irade sorunu değil, altta yatan mekanizmanın devam ettiğinin göstergesidir. Yalnızca beslenme tarafı çalışılırsa nüks olasılığı yüksektir.
Kilom normal, yine de yeme bozukluğum olabilir mi?
Evet. Bu, en yaygın yanlış inanışlardan biridir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu ve bulimia normal kiloda da görülür; anoreksiyanın atipik biçimlerinde kilo kaybı belirgin olmayabilir. Belirleyici olan tartıdaki sayı değil, yemek ve bedenle kurulan ilişkinin hayatınızı ne kadar kapladığıdır.
Beni yemeye zorlayacak mısınız?
Hayır. Terapi bir denetim ilişkisi değildir. Ne yediğiniz denetlenmez, tartıya çıkmaya zorlanmazsınız. Çalışma, yeme davranışını sürdüren düşünce ve duygu döngüsü üzerinedir; beslenme düzeninin yeniden kurulması bu döngü gevşedikçe kendiliğinden mümkün hâle gelir.
Bunu anlatmaktan utanıyorum.
Bu tepki neredeyse evrenseldir ve bozukluğun kendisinin bir parçasıdır — gizlilik, döngüyü ayakta tutan mekanizmalardan biridir. İlk seansta her şeyi anlatmak zorunda değilsiniz. Ne kadarını, ne zaman paylaşacağınıza siz karar verirsiniz; terapinin hızını belirleyen sizsiniz.
Yakınım için ne yapabilirim?
Kilo, görünüm ve yediği miktar üzerine yorum yapmaktan kaçının — iyi niyetli övgüler bile hastalığın diline dönüşebiliyor. Bunun yerine kaygınızı yemek üzerinden değil, ilişki üzerinden ifade edin ve profesyonel destek konusunda ısrarcı değil, ulaşılabilir olun. Yakınların katılımıyla ilgili yönlendirme de terapi kapsamında konuşulabilir.